Een huis met tekenen
Allah heeft voor de mensheid een huis in Mekka gemaakt waar zij zich kan verzamelen, wat voor haar een toevluchtsoord is en waar zij kan bidden. 2;125 Dat huis heeft duidelijke tekenen, is vol van zegeningen en dient als richtsnoer voor alle werelden. 3;96,97
De eerste gelovigen verzamelden zich in het huis van Mohammed dat uiteraard niet als een toevluchtsoord was ingericht noch om er te bidden. Pas na zijn dood werden er speciale gebedshuizen, ofwel moskeeën, gebouwd waarin verschillende tekenen opgenomen werden zoals de mihrāb, de iwan en de koepel.
In de Koran wordt de hemel als een welbeschermend dak beschreven 21;32 die er zelfs van weerhouden moet worden om op de aarde te vallen. 22;65 Allah heeft hem doen verrijzen zonder pilaren die door de mens zichtbaar zijn. 13;3
Deze koepel van de Selimiye-moskee verwijst uiteraard naar de hemel zoals deze in de verschillende verzen van de koran beschreven is.
De versiering van de koepel verwijst naar soera 15 vers 17: “Ter versiering voor de toeschouwer zijn aan deze hemel banen (van sterren) gemaakt.” Deze sterren zijn tevens een middel om satans te verdrijven 67;6
Deze kleine koepel boven een waterput in de Masjid-ul-Jamiah moskee verwijst naar soera 2 vers 255 waarin staat: “Zijn troon strekt zich uit over hemelen en aarde.” en ook naar soera 11 vers 7: “Hij is het Die de hemelen en de aarde in zes dagen schiep en Zijn troon rustte op water.” De acht pilaren verwijzen tenslotte naar soera 69 vers 17: “En op die Dag zullen acht engelen de troon van uw Heer boven zich houden.”
Een ander teken is de mihrāb, een nis in de gebedswand die op Mekka gericht is.
Español: La Aljafería - Oratorio y Mihrab
Deze mihrāb is ontleend aan soera 24 vers 35: “Allah is het Licht van de hemelen en de aarde. De gelijkenis van Zijn Licht is als een nis waarin een lamp staat. De lamp is door een glas omsloten; het glas is als een schitterende ster.”
In Christelijke landen kon een cirkel een aureool ofwel lichtkrans symboliseren. Deze 15e-eeuwse illustratie van Mohammed door Al-Biruni toont dat dit symbool in de Islam in Spanje werd overgenomen.
Daar werden het stabiele vierkant, dat het toevluchtsoord symboliseerde, en de cirkel tot een geheel samengevoegd.
De mihrāb die daardoor ontstond symboliseert een toevluchtsoord die door een lichtkrans verlicht wordt.
Gewoonlijk wordt het lichtkarakter van de lichtkrans, zoals in Aljaferia, door stralen versterkt.
De verlichte mens
Deze afbeelding wordt Mohammed, die terug naar Mekka reist, door een vlam verlicht naar de uitspraak uit soera 39: “Hij wiens hart Allah voor de Islam heeft verruimd is in het licht van zijn Heer.”
Licht wordt er ook symbolisch geschonken aan gelovigen die een moskee betreden: “En voorzeker wij plachten op enige plaatsen te zitten om de gesprekken te beluisteren. Maar wie nu luistert vindt een vlam die op hem wacht.” 72;9
De ingang met een spitsboog is een samenvoeging van een vierkant, wat een stabiele ruimte ofwel een toevluchtsoord symboliseert, en de vorm symboliseert een vlam. Deze ingang kon vervolgens tot een iwan uitgroeien:
Deze iwan verwijst naar soera 39: “Hij wiens hart Allah voor de Islam heeft verruimd is in het licht van zijn Heer.” De gelovige die de moskee door de iwan betreedt wordt symbolisch zowel beschermd, als door een vlam verlicht en als laatste ook nog verruimd.
Door pilaren die zichtbaar een last dragen symboliseren de uitspraak: “En de last niet van u weggenomen! Die uw rug bezwaarde?” 94;3,4
En de verhoogde middelste iwan symboliseert de uitspraak: “En uw roem niet verheven?” 94;5
Deze ingangpartij van de Badshahi Moskee in Pakistan heeft zowel soera 39: “Hij wiens hart Allah voor de Islam heeft verruimd is in het licht van zijn Heer.” en soera 94 vormgegeven:
1. “In de naam van Allah, de Barmhartige, de Genadevolle,
2. Hebben Wij uw borst niet voor u verruimd?
3. En de last niet van u weggenomen!
4. Die uw rug bezwaarde?
5. En uw roem niet verheven?
6. Voorwaar zo komt gemak naast ongemak.
7. Wanneer gij van de last verlost bent, streef dan verder
8. En wend u tot uw Heer.”
Tom van Bakel
28 november 2008
Een architectuur onderwerp:
Foto’s ontleend aan Wikipedia | 
